Shih Tzu deild HRF═

ForsÝ­a
Home
Deildin
Club
FrÚttir
News
Tegundin
The breed
Greinar
Articles
Sřningar
Shows
Gagnagrunnur
Database
Myndasafn
Gallery
Tilkynningar
Message board

Heilsufar/Health

(08-06-2010)

 

HÚr sÚst hvernig PRA erfist/how PRA is inherited.

Arfgeng, vaxandi sjˇnurřrnun (PRA)

H÷fundur: Helga Finnsdˇttir Ľ 3. nˇv., 2005 Ľ Flokkur: Hundar

Ors÷kin er ˇ■ekkt.

Sjˇnan (retÝna)

Ůversni­ augans; sjˇnan = retina

Ůversni­ augans; sjˇnan = retina

er innsta lag augans, ljˇsnŠm, gegnsŠ og samsett ˙r m÷rgum frumul÷gum. ═ einu ■eirra sitja frumurnar (fotoreceptorar) sem nema ljˇsi­ og kallast tappar og stafir. Stafirnir eru ljˇsnŠmir og nema mj÷g daufa birtu, en tapparnir skynja mikla birtu, liti og skerpu.

Rßndřr hafa mun fleiri stafi en tappa sem skřrir hvers vegna ■au sjß vel Ý myrkri en  liti og skarpar ˙tlÝnur ekki eins vel.

Ljˇsi­ ôummyndastö Ý t÷ppunum og st÷funum Ý taugabo­ sem berast Ý taugafrumurnar Ý frumulagi sjˇnunnar. Taugaendar frumanna sameinast Ý sjˇntauginni, n. opticus, og eftir henni berast bo­in til heilans sem břr til myndina sem hundurinn sÚr.

Einkenni

Einkenni sjˇnurřrnunar eru ■au a­ tapparnir og stafirnir rřrna, stafirnir fyrst, svo tapparnir og smß saman rřrna einnig hin frumul÷g sjˇnunnar sem lei­ir a­ lokum til algj÷rrar blindu.

Stafirnir eru mj÷g ljˇsnŠmir og nema daufa birtu. Rřrnunin ß ■eim lei­ir til ■ess a­ hundurinn sÚr illa Ý myrkri, ver­ur nßttblindur. Til a­ stafirnir sem eftir eru geti nřtt sÚr alla tilfallandi birtu, helzt sjßaldri­ galopi­ og dregst seint og illa saman vi­ meira ljˇsßreiti og miki­ endurvarp ljˇssins sÚst frß augunum.

Frumul÷g sjˇnunnar: 1. Efsta lag sjˇnunnar/tapetum (vo­).  2. Frumulag me­ ,,pigment

Frumul÷g sjˇnunnar 1. Efsta lag sjˇnunnar/tapetum (vo­). 2. Frumulag me­ pigment. 3. Stafir og tappar. 12. Taugaendar sem mynda sjˇntaugina, n. opticus.

Flestir stafirnir sitja Ý kanti sjˇnunnar og ■ess vegna ver­ur hundurinn ekki bara nßttblindur Ý byrjun, heldur sÚr hann lÝka mj÷g illa frß ˙t sÚr til hli­anna.

Arfgeng vaxandi sjˇnurřrnun lei­ir til:

  • NŠturblindu  og skorts ß hli­arsjˇn (Ý byrjun),
  • ■andra sjßaldra  sem dragast illa saman,
  • endurskins frß augum,
  • Š­arřrnunar Ý sjˇnu,
  • rřrnunar ß sjˇntaug,
  • ˇjafnrar dreifingar litarefna (pigment),
  • fylgikvillans starblindu (katarakt) og a­ lokum til
  • algj÷rrar blindu.

Heilbrig­ sjˇna, Š­ar greinilegar og nˇg litarefni (pigment) og sjˇntaugardoppan greinileg.

Ă­arřrnun, litarefni (pigment) horfi­ og greinilegt endurskin frß sjˇnunni. Sjˇntaugardoppan er ljˇs og ˇgreinileg.

Ůrˇun sj˙kdˇmsins

Misjafnt er eftir hundategundum hvenŠr fyrstu einkenna sj˙kdˇmsins ver­ur vart. Hjß sumum hundategundum, t.d. collÝ og Ýrskum setter, eru stafirnir og tapparnir ekki heilbrig­ir vi­ fŠ­ingu svo veikir einstaklingar (VV - sjß t÷flu I) ver­a sjˇndaprir mj÷g ungir og jafnvel alblindir innan ßrs. Hjß ÷­rum tegundum, s.s. dvergschnauzer, eru flestir stafirnir og tapparnir heilbrig­ir vi­ fŠ­ingu, en byrja a­ rřrna ß unga aldri. Og hjß enn ÷­rum tegundum, eins og  t.d.retrÝver- og cocker spanÝelhundum, fŠ­ast hundarnir (VV) me­ heilbrig­a stafi og tappa sem byrja ekki a­ rřrna fyrr en sÝ­ar ß Švinni, ■ˇ ■a­ sÚ reyndar mj÷g einstaklingsbundi­ hvenŠr ■a­ gerist. Ůeir hundar ver­a kannski ekki alblindir fyrr en 5 - 8 ßra.

Erf­ir

Sjˇnurřrnunin erfist vÝkjandi, ■.e. bß­ir foreldrarnir ■urfa a­ bera meingeni­ (V) til a­ afkvŠmi­ fßi sj˙kdˇminn.

H H= heilbrig­ gen,  V V = meingenin sem bera sj˙kdˇminn, VV = veikur einstaklingur

Tafla I: H H = heilbrig­ gen, V V = meingenin sem bera sj˙kdˇminn, VV = veikur einstaklingur

t÷flu I sÚst hvernig meingen (VV) sj˙kdˇmsins berast Ý afkvŠmin frß foreldrum sem bera ■a­ bß­ir,  ■.er. eru arfberar.

AfkvŠmi­ VV fŠr sj˙kdˇminn arfgenga vaxandi sjˇnurřrnun sem lei­ir til blindu, afkvŠmi­ HH er frÝtt vi­ sj˙kdˇminn og er heldur ekki arfberi, en afkvŠmin HV/HV eru arfberar.

Tafla 2: H H = heilbrig­ gen,  V  = meingeni­ sem ber sj˙kdˇminn

Tafla II: H H = heilbrig­ gen, V = meingeni­ sem ber sj˙kdˇminn

t÷flu II er fa­irinn  frÝr, en mˇ­irinn er arfberi. Tv÷ afkvŠmanna (HH) erfa ekki meingeni­, en ■a­ gera tv÷ ■eirra hins vegar (HV).

Hundategundir me­ arfgenga, vaxandi sjˇnurřrnun

Tegund Athugasemd
Akita Fyrstu einkenni 2-3 ßra
Alaskan malamute Dagblinda (Hemeralopia); rřrnun ß t÷ppum
Beagle
Border collÝ
Borzoi 2 sj˙kdˇmsmyndir
Briard Fyrstu einkenni 12-18 mßna­a
Chesapeake bay retriever 2 sj˙kdˇmsmyndir; fyrstu einkenni annars vegar 8-12 mßna­a e­a  4 - 7 ßra
Chow Chow
AmerÝskur cocker spaniel
CollÝ Rřrnun ß st÷fum/t÷ppum (Rod-cone dysplasia type II), fyrstu einkenni 6-8 mßna­a; lÝka einkennansi a.v.s., fyrstu einkenni 6-9 ßra.
Enskur cocker spaniel Fyrstu einkenni 1-3 ßra
Enskur springer spaniel Fyrstu einkenni 3-5 ßra
SÚfer
Golden retriever
═rskur setter

Rřrnun ß st÷fum/t÷ppum (Rod-cone dysplasia type I), Fyrstu einkenni < 6 mßna­a.

Labrador retriever 2 sj˙kdˇmsmyndir: A.v.s. og Central PRA (RPE affected)
Lhasa Apso
Schnauzer - lÝtill Rřrnun ß st÷fum/t÷ppum,  fyrstu einkenni 10-12 mßna­a.
Norskur Elkhound Rřrnun ß t÷ppum, blinda ß  1-2 ßrum.
P˙­li Rřrnun ß st÷fum/t÷ppum, fyrstu einkenni 6-9 ßra.
Rottweiler
Samojedhundur
Shar Pei
Shetland Sheepdog
Shih Tzu
Siberian Husky
Tibetskur terrÝer Fyrstu einkenni 8-12 mßna­a.

Forvarnir

VÝkjandi meingen (VV) skapa vanda Ý allri rŠktun vegna ■ess a­ ■au ,,sjßstö  ekki hjß heilbrig­um arfberum. MikilvŠgt er a­ para ekki saman hund og tÝk sem eru bŠ­i arfberar sj˙kdˇmsins (HV/HV), en sÚ ■a­ ˇhjßkvŠmilegt ver­ur a­ finna einstakling ß mˇti sem er ekki arfberi (HH), sjß t÷flu II.

HŠgt er a­ ganga ˙r skugga um hvort hundur er arfberi e­a ekki. Ůa­ er gert ß sÚrst÷kum rannsˇknarstofum sem sÚrhŠfa sig Ý erf­arannsˇknum ß augnsj˙kdˇmum. Teki­ er blˇ­sřni ˙r hundinum og rannsˇknarstofan sko­ar erf­aefni hans (DNA) og getur ß ■vÝ greint hvort hundurinn er ßn sj˙kdˇmsins (HH), arfberi (HV/HV) e­a ver­ur blindur (VV).

Ůa­ finnst hvorki me­fer­ nÚ lŠkning vi­ arfgengri, vaxandi sjˇnurřrnun.

Myndir eru fengnar a­ lßni ˙r VeterinŠr Oftalmologi e. Ellen Bjerkňs.

sk


sk

┴ d÷finni
Events

Tenglar
Links

Spjalli­
Forum

  

H÷fundarrÚttur © 2018 ÷ll notkun ß efni vefsÝ­unnar er ˇheimil nema me­ skriflegu leyfi eigenda.